ΖΩΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ

Με την ευκαιρία της συνομιλίας που είχα χθες με μία φίλη μου αναφορικά με το ζήτημα της ζωής και του θανάτου,του σκοπού της ύπαρξης και της ζωής του ανθρώπου,του σκοπού της ύπαρξης του κόσμου και πολλών άλλων παρόμοιων αρκετά σημαντικών υπαρξιακών θεμάτων,αποφάσισα σήμερα να ασχοηθώ για λίγο με το ζήτημα αυτό:υπάρχει απάντηση στο τί είναι η ζωή;υπάρχει απάντηση στο τί είναι ο θάνατος;

Εντελώς συμπτωματικά σήμερα διάβασα μια επιστολή του ένδοξου ανδρός της ύστερης ελληνικής αρχαιότητας,του περίφημου Απολλώνιου Τυανέα.Ο νεοπυθαγόρειος αυτός φιλόσοφος έδρασε στην Καππαδοκία,πιθανότατα μεταξύ του τέλους του 1ου και των αρχών του 2ου αιώνα μ.Χ. Σε αυτόν αποδίδονται τα έργα "Πυθαγόρου βίος" και "Περί θυσιών" (βλ. Σουίδα).Τη φήμη του,πάντως,την οφείλει σε ένα τεράστιο βαθμό στον ρήτορα Φιλόστρατο ο οποίος δύο αιώνες αργότερα έγραψε το περίφημο έργο "Απολλώνιου Τυανέος βίος".Μέσα από τον Φιλόστρατο αντλούμε τις όποιες πληροφορίες έχουμε για τον περίφημο αυτό άνδρα.Θα ασχοληθώ σε άλλο μου κείμενο ακόμα πιο αναλυτικά για τον Απολλώνιο.Επί του παρόντος,αυτό που με ενδιαφέρει είναι να παραθέσω την σωζόμενη επιστολή την οποία έγραψε προς τον Ρωμαίο διοικητή Βαλέριο λίγο μετά το θάνατο του γιου του.Στην επιστολή αυτή ο Απολλώνιος αναλύει με έναν υπέροχο τρόπο τη δική του άποψη για τη ζωή και το θάνατο:

"Θάνατος δεν υπάρχει για κανέναν παρά μόνο φαινομενικά, ούτε γένεση υπάρχει για κανέναν παρά μόνο φαινομενικά. Η τροπή της ουσίας σε φύση θεωρείται γένεση, ενώ η τροπή της φύσεως σε ουσία κατά τα αυτά θεωρείται θάνατος. Ούτε γεννιέται αληθινά κάτι ούτε φθείρεται ποτέ, μόνο τη μία γίνεται φανερό και ύστερα γίνεται αόρατο. Και το μεν πρώτο συμβαίνει λόγω παχύτητας της ύλης, το δε δεύτερο λόγω λεπτότητας της ουσίας, η οποία είναι πάντα ίδια και διαφέρει κατά την κίνηση και την στάση. Διότι αυτό είναι αναγκαστικά το ίδιον της μεταβολής, που δεν γίνεται από κάπου έξω, αλλά το μεν όλον μεταβάλλεται στα μέρη, τα δε μέρη στο όλον, λόγω της ενότητας του Παντός".

Νομίζω ότι το ύφος και η φιλολογική κατάρτιση της επιστολής είναι πραγματικά πανέμορφα.Απλός και κατανοητός ο Απολλώνιος,κατορθώνει με λιτό τρόπο να εισχωρήσει στην ουσία του θέματος και να καταδείξει ότι αυτό που ονομάζουμε ζωή δεν είναι στην πραγματικότητα τίποτα παραπάνω παρά μόνο το γεγονός της μετατροπής μιας ουσίας,μιας ύπαρξης σε φύση.Κάτι αποκτά υλική υπόσταση.Ή μάλλον κάτι που προϋπήρχε αποκτά υλική υπόσταση.Αντιθέτως,όταν αυτό το κάτι επιστρέψει στην πρότερη κατάστασή του,αυτό είναι στην ουσία ο θάνατος.Τα πάντα είναι μία συνεχής κίνηση.Το "τα πάντα ρει" νιώθω αυτή τη στιγμή να δονεί το είναι μου.Αμφιβάλλω αν κατόρθωσε ποτέ κανείς με τέσσερις συλλαβές να αποδώσει τόσο έξοχα και συνάμα τόσο λιτά και περιγραφικά το λόγο που ο κόσμος γύρω μας εξακολουθεί να μας περιβάλλει.Ο Ηράκλειτος είναι ο μοναδικός που τα κατάφερε.

"Θάνατος δεν υπάρχει,παρά μόνο φαινομενικά",επανέρχομαι στην επιστολή του Απολλώνιου.Πραγματικά,δεν βρίσκω λόγια για να κατορθώσω να εκφράσω αυτά τα συναισθήματα που με πλημμυρίζουν αυτή τη στιγμή.Συναισθήματα ελπίδας,συναισθήματα αγαλλίασης ότι,πραγματικά,ναι αξίζει να ζούμε.Αξίζει να ζούμε σ'αυτόν τον κόσμο,αξίζει να υπάρχουμε,έχουμε λόγο να είμαστε εδώ.Είμαστε εδώ γιατί κάπου πρέπει να επιστρέψουμε.Είμαστε εδώ και κάποια μέρα θα επιστρέψουμε στην αιωνιότητα,θα επιστρέψουμε στην ύλη,θα γίνουμε ένα με τον κόσμο αυτόν,θα γίνουμε ένα με την ίδια μας την ύπαρξη.Θα επιστρέψουμε σε μας.

"Θάνατος δεν υπάρχει,παρά μόνο φαινομενικά".Έτσι,τόσο απλά και υπέροχα το έθεσε κάποτε εκείνος ο περίφημος άνδρας που είχε ως κόσμημα τη φιλοσοφία.Και νιώθω ότι έτσι είναι.Τίποτα δεν μπορεί να τελειώσει για πάντα.Θα υπάρχουμε για πάντα.Θα είμαστε για πάντα ένα τμήμα αυτού του κόσμου.Έστω κι ως ύλη,ως απλή ουσία θα υπάρχουμε.Δεν υπάρχει φθορά και τέλος,λέει ο Απολλώνιος.Τίποτα δεν τελειώνει.Απλώς γίνεται αόρατο.Απλώς δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε με τις αισθήσεις.Κι αυτό απλώς εξακολουθεί να υπάρχει.

Τελειώνω για σήμερα.Απλώς φιλοσοφώ,υπάρχω και αισθάνομαι ότι θα εξακολουθώ να υπάρχω.Ακόμα κι όταν πάψω να "υπάρχω".

Σ'ευχαριστώ Απολλώνιε...